Eşlerden birisinin evlilik birliğini temsil yetkisinin kaldırılması veya sınırlanması

Eşlerden birisinin evlilik birliğini temsil yetkisinin kaldırılması veya sınırlanması

Evlilik birliğinde her eş, ortak yaşam devam ettiği sürece, ailenin sürekli gereksinimleri için, evlilik birliğini temsil yetkisine sahiptir. Yani aile reisi erkek eş olduğu kadar kadın eş de aile reisidir ve evlilik birliğini temsil edecektir. Bu sürekli ihtiyaçlar dışında ailenin diğer ihtiyaçları için eşlerden biri yalnızca;

a.Diğer eşin yetkili kılmasıyla,

b.Haklı nedenlere mahkemece yetkili kılınmasıyla,

c.Evlilik birliğinin menfaati yönünden gecikmesinde sakınca bulunur ve diğer eşin hastalığı, başka bir yerde bulunması yahut diğer benzer bir nedenle izni alınmazsa evlilik birliğini temsil edebilecektir. Bu koşulların dışında her iki eş birliği temsil edeceklerdir.

Eşler, evlilik birliği temsil yetkisini kullandıkları hallerde, üçüncü kişilere karşı zincirleme (müteselsil) sorumlu olacaklardır. Ancak eşlerden biri, evlilik birliğini temsil yetkisi olmaksızın yaptığı işlemlerden kişisel sorumlu bulunacaktır. Yalnız bu sorumluluğun diğer eşi de kapsaması yani eşlerin zincirleme sorumlu olabilmeleri için, temsil yetkisini kullanan eşin temsil yetkisinin üçüncü kişilerce anlaşılmayacak biçimde aşılmış olması gerekecektir.

Evlilik birliğinde esas olan, her iki eşin de birliği temsil edeceklerdir. Ancak; eşlerden biri evlilik birliğini temsil yetkisini aşar (tecavüz eder) yahut bu temsil yetkisini kullanmada yetersiz kalırsa, diğer eşin isteği ile mahkemece, evlilik birliğini temsil yetkisi sınırlanabilir. Mahkemece bu yolda verilen karar yani temsil yetkisinin kaldırıldığı veya sınırlandığı, mahkemece ilan edilmekle, iyi niyetli 3. kişilere karşı hüküm ifade edecektir. Mahkeme kararının ilan edilmeyip, eşinden evlilik birliğini temsil yetkisinin kaldırılması veya sınırlanmasını isteyen eş, bu kaldırma veya sınırlamayı kendi olanakları ile yalnızca kişisel duyuru yoluyla bildirmesi halinde iyi niyetli 3. kişiler bundan etkilenmeyeceklerdir.

GÖZ ÖNÜNDE TUTULACAK HUSUSLAR

  1. Eşlerin aile nüfus kayıtları getirilecektir.
  2. Dilekçe ile evlilik birliği temsil yetkisinin kaldırılması veya sınırlanması mahkemeden istenecektir.
  3. Mahkeme, işin sulhen çözümlenmesi hususunda gerekli uyarı ve telkinlerde bulunacaktır.
  4. Mahkeme, bünyesinde çalışan uzman psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacıyı işin araştırılıp incelenmesi ve rapor düzenlenmesi için görevlendirilebilir.
  5. Mahkeme, dosya üzerinde inceleme yapabilir. Ayrıca eşleri sulhe davet eder, sulhen çözüme ulaşmazsa, yargılama yaparak, eşleri dinler, gerekli delilleri toplar ve değerlendirir. Sonucuna göre karar verir.
  6. Mahkemenin göz önünde tutacağı en önemli husus, 4787 sayılı Yasa kurallarıdır. Bu kurallara göre yargılama ve inceleme yapacaktır.
  7. Evlilik birliğini temsil yetkisinin aşıldığını iddia eden eş, bu iddiasını ispatlamalıdır.
  8. Evlilik birliğinin temsil yetkisini kullanmada davalı eşin yetersiz kaldığı da iddia ediliyorsa bunun da kanıtlanması gerekir. Mahkeme uzman kişilerin görüş ve bilgilerine başvurabilir.
  9. Deliller, istek dilekçesine ekli olarak mahkemeye sunulmuşsa, mahkemece dosya üzerinde inceleme yapabilir.
  10. İstem dilekçesine deliller eklenmemişse, mahkemece yukarıda açıklanan uzman kişilerin araştırma ve inceleme yapmaları mahkemece talep edilebilir. Alınacak rapora göre, sulh yoluyla çözüm olmazsa, yargılama yapılmak üzere duruşma günü belirlenip taraflara açıklamalı davetiye tebliğ ve duruşmaya çağrılarak beyan ve savunmaları alınacaktır.
  11. Evlilik birliğini temsil yetkisini kullanmada yetersiz olup olmadığı veya temsil yetkisinin aşılıp aşılmadığı tespit olunacaktır.
  12. Dava her türlü delillerle kanıtlanabilir. Doktor raporu, yaptırılacak araştırma ve inceleme raporu, tanık sözleri kayır ve belgeler davanın çözümünde göz önünde tutulacaktır.
  13. İstem haklı bulunmuşsa, evlilik birliği temsil yetkisini aşan veya kullanmada yetersiz kaldığı tespit olunan eşin, temsil yetkisi kaldırılacaktır. Veya duruma göre bu yetki sınırlanacaktır.

Verilecek temsil yetkisinin kaldırılması veya sınırlanması kararları, mahkemece ilan edilecektir. İlan en çok okunan tirajı yüksek gazetelerden birinde yapılacağı gibi mahallinde (yerleşim yerinde) de ilan edilebilecektir. İlanın biçimi hakkında Yasada bir açıklama bulunmadığından ilanda genel kurallar göz önünde tutulacaktır. İlan, iyi niyetli 3. kişilere karşı hüküm ifade edecektir.

Mahkemece, temsil yetkisi kaldırılması veya sınırlanması kararı ilan edilmediği takdirde, iyi niyetli 3. kişiler bu karardan etkilenmeyecektir. Bunun gibi, Mahkemece karar ilan edilmeyip de, davacı (istemde bulunan) eş, yalnızca kişisel duyuru yoluyla yani sözlü bildirimlerle temsil yetkisinin kaldırıldığını veya sınırlandırıldığını bildirilmesi, iyi niyetli 3. kişileri etkilemeyecektir.

Avukat Güçlü ŞAN

Bakırköy Boşanma Avukatı

Avukat Güçlü ŞAN